bu bir “acronym” ve açılımı şöyle.
“when the shit hits the fan” bunu tercüme etmeye gerek görmüyorum. en iyisi ben ne anlama geldiğini izaha çalışayım.
herhangi bir konuda bastırılarak gizlenerek kontrol altında tutulmaya çalışılan bir olumsuzluğun bir noktada artık kontrolünüzden çıkması. kirli çamaşırların etrafa yayılması durumu. işlerin çığrından çıkması filanda diyebiliriz herhalde.
4 ocak 2002 tarihli “guardian” gazetesinde bir haber çıkmıştı. yeni yeni tedavüle girmeye başlayan “euro” madeni paraları hakkında. habere göre birkaç polonyalı matematikçi belçikada kullanılmaya başlanan 1euro lar ile yaptıkları 250 para atışında 140 defa tura geldiğini tesbit etmişler ve dolayısıyla 1 belçika eurosunun tura gelmeye yatkın olduğunu ilan etmişlerdi. hatta “cent” lerin bu yönde dahada ağırlıklı sonuç verdiği söylendi.
http://www.guardian.co.uk/euro/story/0,,627496,00.html
anlaşıldığı kadarıyla belçika 1 eurosunun tura yüzünde kral albert in başı yeralıyor. zaten hapsinin “yazı/tails” yüzlerinde avrupa haritası var. matematikçilerin iddiası paraların her iki yüzününde basılırken eşit şiddette darbe almadığı şeklinde.
fikrine başvurulan bir istatistikçi eğer bu deney tamamen simetrik bir parayla yapılmış olsaydı bu sonucun alınması şansı sadece yüzde yedi olurdu diyor.
fakat bilimci “david j c mackay” denemede elde edilen verilerin gerçekten bu sonuçlara varmaya yeterliliğini sorguluyor. bunun için yaptığı istatiksel çalışma aşağıdaki adresten elde edilebilir.
ftp://www.inference.phy.cam.ac.uk/pub/mackay/euro.pdf
ama diğer taraftanda para atışlarının ne kadar hakkaniyete uygun olabileceğine dair araştırmalar ve iddialar var. mesela
biliyorsunuz “ytl” ye geçişe paralel olarak, herzamanki gibi dereyi görmeden paçaları sıvama adetimize uygun olarak bizdede euro kopyası madeni paralar tedavüle çıkarıldı. 50 kuruş ve 1 lira olarak. bizim 50 kuruş 1 euro benzeri, 1 lira ise 2 euro. sarı ve beyaz metal kısımların yerleride aynı yani 1 lirada ortadaki daire sarı metal 2 euroda olduğu gibi. bu madeni paralar piyasaya çıkalı epey oldu ama ben bu güne kadar üzerlerinde bir bilimsel araştırma yapıldığını duymadım. en azından sonuçlarının yaygın şekilde haber yapılmadığı kesin. ama bilimcilerimizin yerine kalpazanlarımızın sıkı bir çalışma içinde oldukları kesin. diğer taraftan görülüyorki başka atılımcılarımızda işyerlerine sahte paraların ayırt edilmesini sağlayacak mıknatıslı bir takım aletleri pazarlamaya başlamışlar. şimdi ben kalpazanlarımızım karşı hamleyi yaparak para alaşımını uygun duruma getirmalerini bekliyorum. eh bizimde bilim dünyasına karınca kararıca bir bir katkımız oluyor yani.
